Αρχική / Επιλεγμένα / Υπονατριαιμία: ο κίνδυνος από την υπερβολική κατανάλωση νερού

Μοιραστείτε αυτό το Άρθρο

Επιλεγμένα / Υγεία

Υπονατριαιμία: ο κίνδυνος από την υπερβολική κατανάλωση νερού

Υπονατριαιμία: ο κίνδυνος από την υπερβολική κατανάλωση νερού

Όποιον και να ρωτήσεις σχετικά με το τι πρέπει να κάνουμε όταν τρέχουμε τις πολύ ζεστές ημέρες, συνήθως η πρώτη απάντηση αφορά την κατανάλωση νερού. Πολλοί θεωρούν πως όσο περισσότερο πίνουμε, τόσο το καλύτερο. Είναι όμως έτσι τα πράγματα;
Κατ’ αρχάς, το οργανισμός μας δεν μπορεί να «απορροφήσει» περισσότερα από 700-800ml ανά ώρα. Ως εκ τούτου, η κατανάλωση πολύ μεγαλύτερης ποσότητας, πιθανώς θα επιφέρει στομαχικά προβλήματα.
Πέραν αυτού όμως, η υπερβολική κατανάλωση νερού, υπό συνθήκες μπορεί να προκαλέσει υπονατριαιμία .

Τι είναι;
Η υπονατριαιμία είναι μία κατάσταση που προκύπτει όταν η συγκέντρωση νατρίου στο αίμα είναι εξαιρετικά χαμηλή.
Πέραν των περιπτώσεων όπου κάτι τέτοιο συμβαίνει από ανεπαρκή πρόσληψη νατρίου μέσω της διατροφής μας, στην πλειονότητα η αιτία βρίσκεται στην υπερυδάτωση σε συνδυασμό με πολύ μεγάλη απώλεια υγρών κατά την εφίδρωση. Μια πολύωρη προπόνηση σε συνθήκες υψηλής ζέστης και υγρασίας αποτελεί μια τέτοια περίπτωση, για παράδειγμα.

Όπως είναι γνωστό, η άσκηση σε ένα πολύ ζεστό και υγρό περιβάλλον προκαλεί έντονη εφίδρωση, κατά την οποία έχουμε απώλεια και ηλεκτρολυτών, με το νάτριο να αποτελεί τον σημαντικότερο από αυτούς. Όταν η κατανάλωση νερού είναι υπερβολική και σε σύντομο χρονικά διάστημα, ενώ συγχρόνως η πρόσληψη ηλεκτρολυτών ανεπαρκής, διαταράσσεται η ισορροπία στο αίμα και αυξάνονται οι πιθνότητες ώστε να προκληθεί υπονατριαιμία, ένα φαινόμενο όχι ιδιαίτερα συχνό, καταγεγραμμένο όμως αρκετές φορές στο παρελθόν.
Όπως είναι αντιληπτό, οι αθλητές που χάνουν πολύ ιδρώτα, βρίσκονται σε μεγαλύτερο κίνδυνο.

Ποια είναι τα συμπτώματα;
Τα πιο συχνά συμπτώματα της υπονατριαιμίας είναι ναυτία, πονοκέφαλος, σύγχυση, κόπωση, προσωρινή απώλεια μνήμης. Αν η κατάσταση είναι ιδιαίτερα σοβαρή, μπορεί να προκληθεί εμετός, μυικοί σπασμοί και κράμπες ή και επιληπτικές κρίσεις. Σε ακραίες περιπτώσεις, μπορεί να έχουμε απώλεια συνείδησης ή και κώμα.

Το 2003, ο Δρ. Timothy Noakes του Πανεπιστημίου του Cape Town, συγκέντρωσε στοιχεία δέκα ετών από περισσότερους από 10.000 συμμετέχοντες στον αγώνα υπεραπόστασης Comrades Marathon. Βρήκε πως οι αθλητές που κατανάλωσαν 500 – 700ml νερού ανά ώρα, ήταν αυτοί που αναπλήρωσαν όσα χαμένα υγρά ήταν εφικτό να αναπληρωθούν. Οποιαδήποτε επιπλέον κατανάλωση, όχι μόνο δεν θα είχε κάποιο όφελος, αντιθέτως μπορεί να ήταν και επιζήμια. Σε συνδυασμό με στατιστικά και άλλων απαιτητικών και πολύωρων αγώνων (Ironman), κατέληξε πως η συχνότητα εμφάνισης υπονατριαιμίας ήταν σχετικά πιθανή ανάμεσα στους αθλητές που έπιναν ποσότητες νερού πέραν των ενδεδειγμένων.

Επιπλέον, ο Noakes διεπίστωσε και το εξής «μοτίβο» στα προβλήματα ενυδάτωσης μεταξύ των αθλητών υπεραποστάσεων: στους γρηγορότεροους συμμετέχοντες συνήθως παρουσιάζονταν θέματα αφυδάτωσης, ενώ αυτοί από την μέση και πίσω της κατάταξης έτειναν να υπερυδατώνονται. Και στις δύο περιπτώσεις, οι αθλητές μπορούσαν να παρουσιάσουν συμπτώματα υπονατριαιμίας. Οι πρώτοι από ανεπαρκή κατανάλωση υγρών και εκτεταμένη απώλεια νατρίου, οι δεύτεροι από υπερκατανάλωση υγρών αλλά με μικρότερες απώλειες σε νάτριο.
Αυτό εξηγείται από το γεγονός ότι οι γρήγοροι αθλητές αποφεύγουν τις μεγάλες στάσεις στους σταθμούς κι έτσι η περίπτωση υπερυδάτωσης είναι σπάνια. Συν το ότι η φυσική τους κατάσταση τους επιτρέπει να εγκλιματίζονται καλύτερα στις όποιες συνθήκες. Αντιθέτως, οι πιο αργοί συμμετέχοντες μένουν αρκετή ώρα στους σταθμούς, πίνοντας συχνά μεγάλες ποσότητες υγρών. Συν τοις άλλοις, υπάρχουν και πολλοί αρχάριοι που παρασύρονται από την αυθαίρετη «προτροπή» του «πίνε όσο πιο πολύ μπορείς» ενώ δεν έχουν και την απαιραίτητη εμπειρία να κοντρολάρουν και να ελέγχουν τις πραγματικές τους ανάγκες.
Στον Comrades Marathon το 1985, 9 συμμετέχοντες νοσηλεύτηκαν με αραιωτική υπονατριαιμία, το δε 1987 ο αριθμός έφτασε στους 24 δρομείς. Όλοι τους είχαν καταναλώσει υπερβολικές ποσότητες υγρών κατά την διάρκεια του αγώνα.

Στον μαραθώνιο της Βοστώνης το 2002, ένα δείγμα 488 δρομέων έδωσε αίμα αμέσως μετά τον τερματισμό. Στο 13% αυτών διεπιστώθη κατάσταση υπονατριαιμίας, με το 0.6% να αποτελεί αρκετά σοβαρές περιπτώσεις. Οι περισσότεροι από αυτούς ήταν γυναίκες, με χρόνο τερματισμού μεγαλύτερο των 4 ωρών.

Πέραν των παραπάνω, πρέπει να σημειώσουμε ότι έχουν υπάρξει και περιπτώσεις θανάτων λόγω υπονατριαιμίας σε διάφορους μαραθωνίος στις ΗΠΑ.
Μπορεί η αφυδάτωση να έχει δυσάρεστες συνέπειες για τον ασκούμενο, όπως επώδυνες κράμπες και σπασμούς, κατάρρευση ή ακόμη και ενδοφλέβια θεραπεία αντιμετώπισης (και ένα DNF, φυσικά) αλλά αν η επερυδάτωση προκαλέσει υπονατριαιμία, έχουμε μια σειρά φυσιολογικών επιπτώσεων που μπορούν να αποβούν έως και μοιραίες.

Τι πρέπει να κάνουμε;
Δυστυχώς, δεν υπάρχουν σχετικοί πίνακες που να καθοδηγούν, όπως με την αφυδάτωση.
Οι περισσότεροι ειδικοί προτείνουν 500 – 700ml υγρών, αναλόγως πάντα και των καιρικών συνθηκών. Σε συνθήκες εξαιρετικής ζέστης και υγρασίας, η ποσότητα μπορεί να φτάσει τα 800ml περίπου. Μεγάλο ρόλο παίζει βέβαια και ο ρυθμός εφίδρωσης του καθενός, οπότε ένα σχετικό τεστ βοηθάει σημαντικά.
Συν τοις άλλοις, φροντίστε να είστε σχολαστικοί με την λήψη ηλεκτρολυτών κατά την διάρκεια της άσκησης, ενώ σημαντικό είναι να αποφεύγονται τα υποτονικά ποτά.

 

Πηγές:

Noakes Timothy David. Overconsumption of fluids by athletes

Hyponatremia among Runners in the Boston Marathon
Christopher S.D. Almond, M.D., M.P.H., Andrew Y. Shin, M.D., Elizabeth B. Fortescue, M.D., Rebekah C. Mannix, M.D., David Wypij, Ph.D., Bryce A. Binstadt, M.D., Ph.D., Christine N. Duncan, M.D., David P. Olson, M.D., Ph.D., Ann E. Salerno, M.D., Jane W. Newburger, M.D., M.P.H., and David S. Greenes, M.D. – N Engl J Med 2005; 352:1550-1556

Μοιραστείτε αυτό το Άρθρο

Ο Νίκος Πήλικας είναι ερασιτέχνης δρομέας. Επειδή όμως δεν είναι καλός στο τρέξιμο, ασχολείται και με τα παρελκόμενα αυτού (π.χ. παπούτσια). Απ' ό,τι λένε, είναι καλύτερος σε αυτά...

Αφήστε μια απάντηση